Tuần này Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thúc đẩy các ngân hàng giảm lãi suất huy động và cho vay, và thị trường cổ phiếu phục hồi mạnh. Cùng chỉ đạo đó siết chặt hoạt động cho vay mua cổ phần và góp vốn của ngân hàng, trong khi hàng loạt đợt phát hành riêng lẻ cho thấy vốn chủ sở hữu, chứ không phải nợ, đang lấp đầy khoảng trống vốn tại các ngân hàng và công ty tiêu dùng.
Điều gì thay đổi trong tuần này
Ngày 18/10/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành Công văn 9608/NHNN-CSTT, yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm lãi suất huy động niêm yết ít nhất 0,5 điểm phần trăm mỗi năm đối với kỳ hạn từ sáu tháng trở lên, và hạ lãi suất cho vay 1,5 đến 2 điểm đối với sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, theo Thời báo Tài chính Việt Nam. Các ngân hàng không tuân thủ có thể bị xem xét lại hạn mức tăng trưởng tín dụng còn lại của năm 2026 và bị hạ hạn mức năm 2027. Công văn thứ hai, 9736/NHNN-CSTT ngày 21/10, yêu cầu mỗi ngân hàng giảm lãi suất bình quân của các khoản tiền gửi mới kỳ hạn từ sáu tháng trở lên ít nhất 0,5 điểm so với mức bình quân của chính ngân hàng đó trong giai đoạn 11–20/10.
Ít được chú ý hơn nhưng liên quan trực tiếp hơn tới các thương vụ, công văn ngày 18/10 cũng yêu cầu các ngân hàng kiểm soát chặt chẽ các khoản vay dùng để góp vốn hoặc mua phần vốn trong công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần chưa đăng ký giao dịch trên UPCoM, cũng như các khoản vay để góp vốn vào các dự án chưa đủ điều kiện pháp lý để hoạt động.
Thị trường cổ phiếu phản ứng nhanh. Theo Vietstock, VN-Index tăng 68,24 điểm, tương đương khoảng 4%, trong tuần và đóng cửa ở 1.774,15 điểm ngày 23/10. Nhà đầu tư nước ngoài vẫn bán ròng, nhưng chỉ khoảng 968,5 tỷ đồng trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), giá trị bán ròng giảm khoảng hai phần ba so với tuần trước.
Diễn biến tại Việt Nam
Thanh khoản và lãi suất. NHNN kết hợp chỉ đạo về lãi suất bán lẻ với việc siết chặt hơn trên thị trường tiền tệ. Theo Thời báo Tài chính Việt Nam, NHNN đã hút ròng 9.868 tỷ đồng qua nghiệp vụ thị trường mở trong tuần, sau khi bơm ròng vào tuần trước, đưa số dư OMO còn lại xuống khoảng 95.065 tỷ đồng, thấp nhất trong hơn một năm. Lãi suất liên ngân hàng qua đêm giảm xuống 4,31% ngày 22/10, và tỷ giá trung tâm giảm nhẹ xuống 25.627 đồng/USD.
Vốn chủ sở hữu đang gánh vác phần việc nặng. Một số tổ chức phát hành đã thúc đẩy các đợt phát hành riêng lẻ:
PNJ (Công ty Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận), có đại hội cổ đông ngày 21/10, đã thông qua phát hành riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu để huy động khoảng 8.000 tỷ đồng, với thời gian hạn chế chuyển nhượng một năm, trong giai đoạn từ quý IV/2026 đến quý II/2027. Ban lãnh đạo kỳ vọng năm 2026 lỗ hơn 6.000 tỷ đồng, chủ yếu do trích lập dự phòng; theo quy định hiện hành, khoản lỗ này ngăn cản việc chào bán ra công chúng cho cổ đông hiện hữu, theo Tin nhanh Chứng khoán.
Nam A Bank dự kiến bán 100 triệu cổ phiếu với giá 13.200 đồng mỗi cổ phiếu, khoảng 1.320 tỷ đồng, cho bảy nhà đầu tư chuyên nghiệp, trong đó có các công ty quản lý quỹ do Hàn Quốc quản lý và trong nước. Khoảng 71,4 triệu cổ phiếu dành cho bên mua nước ngoài hoặc có tỷ lệ sở hữu nước ngoài chi phối, nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên khoảng 4,07%.
PVcomBank nêu tên bảy nhà đầu tư cho đợt phát hành riêng lẻ 300 triệu cổ phiếu với giá 13.628 đồng mỗi cổ phiếu, qua đó vốn điều lệ tăng từ 9.000 tỷ đồng lên 12.000 tỷ đồng và tập đoàn nắm khoảng 32,4% ngân hàng, theo Vietstock.
Hoạt động M&A vẫn tập trung. Bản tổng hợp tháng 9 của Grant Thornton, do Vietnam Investment Review đưa tin, ghi nhận 30 thương vụ M&A tại Việt Nam trị giá khoảng 1,74 tỷ USD; các giao dịch tái cơ cấu và giao dịch với bên liên quan chiếm 70,7% giá trị được công bố. Ngoài nhóm này, tiêu dùng và kim loại, khai khoáng dẫn đầu.
Góc nhìn khu vực
Việc nới lỏng của Việt Nam đi ngược hướng với một số nước láng giềng. Ngày 22/10, Bangko Sentral ng Pilipinas tăng lãi suất chính sách 50 điểm cơ bản lên 5,50%, lần thắt chặt thứ tư liên tiếp, sau khi lạm phát tháng 9 đạt 7,2%, theo GMA News. Cùng ngày, Ngân hàng Hàn Quốc giữ nguyên lãi suất cơ bản ở 3,00%. Cách tiếp cận của Việt Nam, chỉ đạo hành chính về giá của ngân hàng kết hợp với hút thanh khoản, cho thấy các nhà chức trách đang cố gắng hỗ trợ tăng trưởng mà không nới lỏng sự kiểm soát đối với đồng.
Hai mạch xuyên biên giới nổi bật. Thứ nhất, Việt Nam và Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein) đã ký hiệp định thương mại tự do tại Hà Nội ngày 18/10, bao trùm hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ và mua sắm chính phủ, theo Vietnam Investment Review. Các nhà đầu tư Thụy Sĩ nắm hơn 2,4 tỷ USD vốn đăng ký tại Việt Nam qua 234 dự án. Thứ hai, các quỹ do Hàn Quốc quản lý chiếm phần lớn trong số các nhà đầu tư được nêu tên trong đợt phát hành của Nam A Bank, một lời nhắc rằng vốn tổ chức Hàn Quốc đang hoạt động tích cực tại các ngân hàng tầm trung của Việt Nam.
Các thị trường vốn khu vực cho tín hiệu trái chiều. Theo Philippine Daily Inquirer, công ty mẹ của GCash tại Philippines, Mynt, đã niêm yết ngày 20/10 ở mức 6,60 peso mỗi cổ phiếu trong đợt chào bán tối đa khoảng 60,9 tỷ peso bao gồm quyền chọn phân bổ vượt mức, lớn nhất trong lịch sử nước này. Báo cáo e-Conomy SEA 2026 của Google, Temasek và Bain ghi nhận khoảng 8 tỷ USD giao dịch tư nhân trong nền kinh tế số, trong đó các công ty tập trung vào AI chiếm 80% lượng vốn tư nhân được triển khai trong sáu tháng qua.
Hàm ý cho nhà đầu tư và doanh nghiệp
Các giả định tài trợ trong các thương vụ mua lại trong nước cần được xem xét lại. Nếu các ngân hàng áp dụng nghiêm các kiểm soát mới, việc mua cổ phần chưa niêm yết và góp vốn được tài trợ trong nước có thể mất nhiều thời gian hơn để huy động vốn, hoặc có thể cần thêm vốn chủ sở hữu, tài trợ từ bên bán hoặc nợ nước ngoài. Theo quan điểm của Alliance Mount, bên mua và bên bán trong các quy trình đang diễn ra nên thận trọng xác nhận sớm mức độ sẵn lòng của bên cho vay thay vì mặc định.
Tín dụng vận hành rẻ hơn và tín dụng mua lại chặt hơn có thể cùng tồn tại. Lãi suất cho vay thấp hơn đối với sản xuất và các lĩnh vực ưu tiên sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp vận hành, kể cả các mục tiêu tiềm năng. Sự kết hợp này có thể có lợi cho các bên mua chiến lược có năng lực bảng cân đối kế toán hơn là các bên dự thầu dùng đòn bẩy tài chính.
Phát hành riêng lẻ đang trở thành lộ trình tái cấp vốn mặc định. Khi khoản lỗ loại trừ khả năng phát hành quyền mua, hoặc khi nợ đắt đỏ, các tổ chức phát hành quay sang những nhà đầu tư đã xác định. Điều đó có thể mở ra các điểm vào thiểu số cho các quỹ và đối tác chiến lược, ở mức giá được đàm phán dựa trên sàn do quy định và giá trị sổ sách đặt ra.
Mối quan tâm từ Hàn Quốc và châu Âu đáng được lập bản đồ sớm. Các nhà quản lý quỹ Hàn Quốc trong các đợt phát hành của ngân hàng và hiệp định EFTA chỉ ra những đối tác mà chủ sở hữu có thể chưa cân nhắc. Việc chuẩn bị, gồm báo cáo tài chính sạch và quản trị rõ ràng, thường quan trọng hơn thời điểm.
Những điều cần theo dõi
Mức độ nghiêm ngặt mà các ngân hàng áp dụng các kiểm soát đối với cho vay góp vốn và mua cổ phần chưa niêm yết, và liệu NHNN có ban hành thêm hướng dẫn hay không.
Cách Quốc hội xử lý các Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi, được thảo luận ngày 22/10. Chủ tịch Quốc hội kêu gọi các bảng giá đất bám sát thị trường mà không tăng đột biến, theo VnExpress; các thay đổi về giá và phí đối với đất nhàn rỗi sẽ tác động trực tiếp đến định giá dự án.
Chi tiết các sửa đổi Luật Cạnh tranh được trình bày ngày 20/10, gồm mọi thay đổi về ngưỡng thông báo sáp nhập.
Cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ngày 27–28/10 và tác động đến dòng vốn danh mục nước ngoài.
Phiên đấu giá lại 63,38% cổ phần Seaprodex dự kiến ngày 2/11, và giá phát hành của đợt riêng lẻ PNJ.
Alliance Mount sẽ tiếp tục theo dõi cách chính sách tín dụng của Việt Nam định hình việc tài trợ, cấu trúc và thời điểm của các thương vụ trong những tháng tới.