Tuần này Việt Nam nhận xếp hạng tín nhiệm quốc gia đầu tiên ở mức đầu tư, bị đưa ra khỏi danh sách đen về thuế của EU và được Ngân hàng Thế giới nâng dự báo tăng trưởng mạnh nhất Đông Á. Cùng tuần, thống kê của Reuters cho thấy kế hoạch bán cổ phần của các ngân hàng lên gần 7 tỷ USD, tạo ra phép thử xem câu chuyện tín nhiệm được cải thiện có thể chuyển hóa thành vốn chiến lược đến đâu.
Điều gì thay đổi trong tuần này
Một khu tài chính hiện đại. Không phải địa điểm hay tổ chức được nêu tên trong bài.
Ngày 8/10, Rating and Investment Information (R&I) của Nhật Bản nâng xếp hạng tổ chức phát hành ngoại tệ của Việt Nam từ BB+ lên BBB-, triển vọng ổn định. Đây là xếp hạng ở mức đầu tư đầu tiên mà bất kỳ tổ chức nào dành cho Việt Nam. R&I nêu tăng trưởng vượt các nước Đông Nam Á cùng khu vực, chương trình cải cách, thâm hụt ngân sách năm 2025 ở mức 3,3% GDP và nợ công vừa hơn 30% GDP. Tổ chức này cũng liệt kê các điểm yếu: dư nợ ngân hàng trên 140% GDP, thanh khoản ngân hàng căng thẳng khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, mức độ tiếp xúc lớn với bất động sản, vùng đệm vốn khá hạn chế và dự trữ ngoại hối đủ cho chưa đến ba tháng nhập khẩu.
Hai tín hiệu bên ngoài khác tiếp theo. Ngày 9/10, Hội đồng Ecofin của EU chuyển Việt Nam từ Phụ lục I trong danh sách các khu vực pháp lý không hợp tác về thuế, nơi Việt Nam bị đưa vào hồi tháng 2/2026, sang danh sách theo dõi tại Phụ lục II. Ngày 6/10, Ngân hàng Thế giới nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 của Việt Nam thêm 1,1 điểm phần trăm lên 7,4%, với lạm phát dự kiến trung bình 4,2%.
Thị trường niêm yết không phản ứng tương xứng. VN-Index giảm tuần thứ ba liên tiếp, 0,15% xuống 1.735,09 điểm, và nhà đầu tư nước ngoài ghi nhận bán ròng trong tuần trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) khoảng 13,5–14,0 nghìn tỷ đồng.
Diễn biến tại Việt Nam: các ngân hàng xếp hàng huy động vốn chủ sở hữu
Kèm chú giải về các cuộc thảo luận mua cổ phần ngân hàng được ghi nhận trong tuần này.
Ngày 7/10, Reuters đưa tin các ngân hàng Việt Nam có kế hoạch bán cổ phần gần 7 tỷ USD đến hết năm 2027, dựa trên công bố thông tin công khai và một báo cáo của Fitch Ratings. Fitch mô tả đây có thể là làn sóng huy động vốn ngân hàng lớn nhất trong lịch sử Việt Nam. Các thành phần chính được ghi nhận gồm:
- VPBank: đợt phát hành riêng lẻ trị giá khoảng 560 triệu USD theo giá hiện tại, trong khi SMBC của Nhật Bản đang đàm phán nâng tỷ lệ sở hữu từ 15% lên 20%.
- Vietcombank: bán 6,5% cổ phần trước cuối năm, trị giá khoảng 1,2 tỷ USD. Biên bản họp cổ đông tháng 4 nêu Mizuho, hiện nắm 15%, “có thể tăng” tỷ lệ sở hữu.
- BIDV: sau khi phát hành khoảng 3% vào tháng 3, kế hoạch bán thêm gần 11% đến cuối năm 2027; KEB Hana của Hàn Quốc, cổ đông ngoại lớn nhất, đang xem xét kế hoạch mới.
- HDBank: bán 10,7% cổ phần đến cuối năm 2027. Techcombank đã thảo luận việc bán cổ phần với các ngân hàng nước ngoài.
Tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các ngân hàng Việt Nam bị giới hạn ở mức 30% tổng cộng và 20% đối với một nhà đầu tư đơn lẻ, trong đó ba ngân hàng, gồm VPBank và HDBank, được phép lên tới 49%.
Phía cầu thể hiện rõ trong số liệu. Tín dụng toàn hệ thống tăng 11,59% từ đầu năm đến 30/9, theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam. Thông tư 50/2026 của Ngân hàng Nhà nước, có hiệu lực từ 1/12 theo nghiên cứu của MBS được The Investor dẫn lại, sẽ cho phép các ngân hàng đăng ký sớm các tỷ lệ thanh khoản Basel III (LCR và NSFR) áp dụng trần tỷ lệ cho vay trên huy động 95% thay vì 85%; mọi ngân hàng phải đáp ứng cả hai tỷ lệ từ tháng 10/2028. Ngoài ra, SHB được chấp thuận tăng vốn điều lệ lên 53.442 tỷ đồng và tiến hành phát hành trái phiếu quốc tế.
Hợp nhất chiến lược cũng thể hiện rõ ngoài ngân hàng. Masan Group đăng ký, thông qua một công ty con sở hữu toàn bộ, mua tối đa 73 triệu cổ phiếu Masan Consumer (HOSE: MCH), khoảng 5,6%, qua đó nâng tỷ lệ sở hữu từ khoảng 69,4% lên khoảng 74,9%. Ngày 9/10, khoảng 64 triệu cổ phiếu MCH trị giá khoảng 9,6 nghìn tỷ đồng được chuyển nhượng qua các giao dịch thỏa thuận do nhà đầu tư nước ngoài bán, chiếm phần lớn lượng bán ròng lớn bất thường của khối ngoại trong tuần.
Góc nhìn khu vực
Đường chân trời Tokyo lúc hoàng hôn. Các tập đoàn Nhật Bản và Hàn Quốc nổi bật trong số các nhà đầu tư chiến lược của tuần này.
Các nhà đầu tư được nêu tên trong danh mục huy động vốn ngân hàng đều đến từ Nhật Bản và Hàn Quốc, và mô hình này mở rộng sang các ngành khác. Nippon Paint đồng ý mua mảng sơn trang trí của AkzoNobel tại Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Singapore, Papua New Guinea và Úc với giá trị doanh nghiệp (enterprise value) khoảng 1,35 tỷ USD, xấp xỉ 21 lần EBITDA năm 2025, với hầu hết thị trường dự kiến hoàn tất vào giữa năm 2027. LS Eco Energy của Hàn Quốc cho biết sẽ nắm 58% một nhà sản xuất kim loại samarium mới tại TP.HCM, theo The Investor.
Ở nơi khác trong khu vực, Mynt của Philippines, công ty mẹ của GCash, tiến hành đợt chào bán công chúng từ 6 đến 12/10 trước khi niêm yết ngày 20/10, và nguồn thu IPO tại Hồng Kông trong giai đoạn tháng 1 đến tháng 9 tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ lên 388 tỷ HKD.
Hàm ý cho nhà đầu tư và doanh nghiệp
Xếp hạng quan trọng nhất đối với chi phí và cấu trúc của vốn ngoại, không phải với giá cổ phiếu của tuần này. Một xếp hạng ở mức đầu tư từ một tổ chức đơn lẻ không làm thay đổi điều kiện được đưa vào chỉ số hay phần lớn các ủy thác đầu tư của tổ chức. Tuy nhiên, nếu các tổ chức khác làm theo, tác động có thể lan tới giá trái phiếu và khoản vay ở nước ngoài của các ngân hàng và tổ chức phát hành lớn, và qua đó là các giả định tài trợ trong các thương vụ xuyên biên giới.
Vốn chủ sở hữu ngân hàng có khả năng là nguồn dòng giao dịch chiến lược lớn nhất trong ngắn hạn. Với tín dụng tăng gần 12% trong chín tháng đầu năm và các quy định thanh khoản siết chặt hướng tới năm 2028, các ngân hàng cần vốn chủ sở hữu, và giới hạn sở hữu nước ngoài biến mỗi điểm phần trăm room còn lại thành một tài sản phải đàm phán. Các ngân hàng chưa có đối tác nước ngoài vững chắc có thể phải lựa chọn giữa phát hành riêng lẻ chiến lược và các đợt chào bán rộng hơn, nhạy cảm với giá hơn.
Cần đọc dòng vốn ngoại tiêu đề cùng với các giao dịch đứng sau. Lượng bán ròng lớn của tuần này phần lớn là một đợt chuyển nhượng chiến lược. Bên bán và hội đồng quản trị dùng số liệu thị trường làm điểm tham chiếu trong đàm phán có thể được lợi khi tách biệt dòng vốn danh mục với chuyển nhượng chiến lược.
Rủi ro do chính tổ chức xếp hạng nêu ra. Đòn bẩy ngân hàng, mức độ tiếp xúc bất động sản và dự trữ khiêm tốn cũng là những vấn đề bên mua sẽ xem xét trong due diligence, và chúng có khả năng định hình giá không kém chính xếp hạng.
Những điều cần theo dõi
- Việc các tổ chức xếp hạng khác có xem xét lại xếp hạng quốc gia của Việt Nam hay không, và mọi kế hoạch phát hành trái phiếu quốc tế của Chính phủ.
- Tiến triển của các đợt phát hành VPBank, Vietcombank và BIDV, và mọi thay đổi về room ngoại.
- Kỳ họp Quốc hội khai mạc ngày 17/10, gồm các sửa đổi Luật Đầu tư và Luật Điện lực.
- Việc hoàn tất thương vụ mua MCH của Masan, đã đăng ký thực hiện đến 23/10.
- Đợt niêm yết của Mynt ngày 20/10 như một điểm tham chiếu cho các thương vụ thoái vốn fintech trong khu vực.
- Đợt rà soát danh sách thuế tiếp theo của EU, dự kiến vào tháng 2/2027.
Alliance Mount sẽ tiếp tục theo dõi cách xếp hạng tín nhiệm, vốn ngân hàng và đầu tư chiến lược định hình các thương vụ tại Việt Nam và khu vực.